Sprawy o kontakty

Władza rodzicielska

Władza rodzicielska to zbiór praw oraz obowiązków rodziców względem małoletniego dziecka, które potrzebuje odpowiedniej opieki rodzicielskiej. Władza rodzicielska powstaje z mocy prawa w momencie urodzenia się dziecka, natomiast kończy się dopiero w wieku 18 lat, czyli kiedy dziecko osiąga pełnoletniość i jest w stanie odpowiadać samo za siebie. Zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, a dokładniej mówiąc art. 113 k.r.o., każdy z rodziców ma prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem bez względu na to, któremu opiekunowi została przyznana władza rodzicielska. Jako formę kontaktów z dzieckiem uznaje się nie tylko dzwonienie oraz pisanie, ale także spotkania, odwiedziny, wyjazdy itp.

Dziecko na prawo do bezpośredniego i niezakłóconego kontaktu z obojgiem rodziców niezależnie od ich rozstania. Prawo do kontaktów z dzieckiem jest zarówno obowiązkiem rodzica niezamieszkującego z potomkiem po rozwodzie, ale także uprawnieniem dziecka, które musi przestrzegać ten z rodziców, z którym dziecko na stałe zamieszkuje. Jako adwokat udzielam pomocy klientom mojej kancelarii w przypadku problemów z ustaleniem lub wyegzekwowaniem kontaktów z dzieckiem.

Czy inne osoby niż rodzice mogą żądać ustalenia przez sąd kontaktów z dzieckiem?

Zgodnie z art. 113(6) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przepisy oddziału w/w kodeksu dot. kontaktów z dzieckiem stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem.

Jak wynika z powyższego, ustawodawca uregulował również prawo do kontaktów z dzieckiem osób, które nie są rodzicami.

A zatem, osobami uprawnionymi do żądania uregulowania kontaktów z małoletnim dzieckiem oprócz rodziców (vide: art. 113 § 1 KRO) są: 1) rodzeństwo, 2) dziadkowie, 3) powinowaci w linii prostej, 4) inne osoby, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem.

Uwzględniając standardy panujące w Europie, wynikające m.in. z Konwencji w sprawie kontaktów z dziećmi, Konwencji z 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także uwzględniając zapotrzebowanie społeczne nowelą z 2008 r. dodano w/w przepis pozwalający na zabezpieczenie kontaktów między dzieckiem a innymi osobami, mającymi rodzinne związki z dziećmi bądź które przez dłuższy czas sprawowały pieczę nad małoletnim dzieckiem.

Zgodnie z art. 113(6) k.r.o., przepisy oddziału regulującego kontakty rodziców z dzieckiem stosuje się w sposób odpowiedni do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem. Do uregulowania kontaktów z osobami wymienionymi w art. 113(6) k.r.o. należy zatem stosować „odpowiednio” przepisy art. 130–130(5) k.r.o. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że „odpowiednie” stosowanie nie może oznaczać stasowania ich w sposób automatyczny. Przy ustalaniu kontaktów z osobami innymi niż rodzice odpowiednie stosowanie przepisów będzie przejawiać się przede wszystkim na mniejszej intensywności kontaktów z osobami bliskimi, w porównaniu do kontaktów z rodzicami.

Osoby spowinowacone – Powinowaci

Według art. 61(8) § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Inaczej mówiąc, przez powinowactwo rozumie się stosunek rodzinno-prawny istniejący między jednym z małżonków a krewnymi drugiego małżonka.

Z kolei, linię oraz stopień powinowactwa określa się według linii i stopnia pokrewieństwa. Więzi powinowactwa w linii prostej występują między małżonkiem a dzieckiem drugiego małżonka, łącząc go z nim w pierwszym stopniu. Powinowactwo w linii prostej drugiego stopnia łączy dziecko z małżonkiem jego wstępnych w linii prostej drugiego stopnia (np. z drugim małżonkiem babci, niebędącym jego dziadkiem).

Ustalenie kontaktów z dzieckiem przez osoby spoza rodziny

Komentowany artykuł 113(6) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczy również innych osób bliskich – nawet spoza rodziny, w żaden sposób niespokrewnionych czy spowinowaconych. Warunkiem, aby osoby takie mogły żądać sądowego ustalenia kontaktów z dzieckiem jest to, aby osoby te sprawowały przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem.

Co oznacza ustawowe sformułowanie „sprawować przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem”. Niestety jest to termin niedookreślony, który będzie podlegać konkretyzacji w konkretnych sprawach w konkretnych stanach faktycznych. W praktyce będzie to dotyczyć tych osób, które zastępowały dziecku rodziców z takich powodów, jak np. długotrwała ciężka choroba, wyjazd zagraniczny, pobyt w zamkniętej placówce leczniczej albo w zakładzie karnym.

Sprawowanie pieczy nad dzieckiem przez dłuższy czas z reguły jest sprawowaniem takiej pieczy przez co najmniej kilka miesięcy. Zauważa się, że pomocnym w ustaleniu, czy piecza była sprawowania przez dłuższy czas, może być porównanie wieku dziecka z czasem sprawowania opieki. W każdym przypadku ocena w tym względzie należeć będzie ostatecznie do sądu.

Oczywiście należy pamiętać, że żaden przepis prawa nie precyzuje ww. pojęcia sprawowania pieczy nad dzieckiem, co automatycznie nie wyklucza także innego rozumowania niż wskazane powyżej. Ocenę, jaki okres można uznać za „dłuższy czas” sprawowania pieczy oraz jakie formy ta opieka nad dzieckiem ma przybierać ustawodawca pozostawił w każdej sprawie sądowi, dlatego też w tego typu sprawach przydatna może się okazać pomoc adwokata, który może pomóc przekonać sąd orzekający do naszych racji.

Podsumowanie

Podstawowym elementem każdego postępowania sądowego są przede wszystkim prawidłowo sformułowane żądania pisma inicjującego postępowania. Poza podstawowymi danymi powinno ono zawierać pewnego rodzaju propozycję na to, jak mają wyglądać kontakty rodzica z dzieckiem po rozwodzie lub innych osób niż rodzice, o których mowa powyżej. Mowa tutaj m.in. o wskazaniu częstotliwości – liczby dni, a także godzin. Warto, aby wskazane we wniosku argumenty podeprzeć dowodami np. zeznaniami świadków oraz opinią psychologa. Dla sądu ważną informacją jest również fakt, czy małżonkowie próbowali zawrzeć pomiędzy sobą porozumienie. Zadbanie o spełnienie wymagań formalnych pisma odgrywa znaczącą rolę. Jakiekolwiek nieprawidłowości uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie, a tym samym wydłużają czas trwania postępowania.

Jak długo trwa postępowanie sądowe? Nie da wskazać jednoznacznej odpowiedzi. W niektórych przypadkach kontakty mogą zostać ustalone na jednej rozprawie, a z kolei w bardziej skomplikowanych sprawach czas trwania znacząco się wydłuża nawet do kilkunastu rozpraw. Warto mieć na uwadze, że ustalenie kontaktów z dzieckiem to bardzo indywidualna sprawa wymagająca odpowiedniego podejścia.

Kancelaria Adwokacka posiada wieloletnie doświadczenie między innymi w sprawach rodzinnych, pod pojęciem których kryją się sprawy rodzinne, sprawy o władzę rodzicielską, sprawy o kontakty z dzieckiem, sprawy o alimenty i wiele innych. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą naszej Kancelarii Adwokackiej, a także do kontaktu celem omówienia Państwa sprawy.