Spirala zadłużenia – podstawowe informacje

Instytucje finansowe oraz banki zarzucają swoich potencjalnych klientów ofertami kredytów i pożyczek, kart debetowych, limitach w rachunkach bankowych, czy też chwilówkami. Sprawa wydaje się dość łatwa – wystarczy dowód osobisty, sprawdzenie klienta przez instytucję finansową, pozytywna decyzja i pieniądze trafiają do klienta. Pilny wydatek spowodowany koniecznością podjęcia leczenia, niespodziewanym remontem mieszkania, zagranicznymi wakacjami czy też chęcią pomocy komuś bliskiemu sprawia, że konsumenci coraz chętniej sięgają po takie formy finansowania.

Niestety jako społeczeństwu wmawia nam się, że aby osiągnąć szczęście, sukces, wysoki status społeczny, musimy gromadzić coraz więcej dóbr materialnych oraz że nasza wartość zależy od tego, ile posiadamy. Bardzo często zdarza się, że  że miesięcznie zobowiązania rosną szybciej, niż osiągane dochody. Zwiększająca się ilość rat sprawia, że do dyspozycji pozostaje co raz mniejsza suma pieniędzy. To z kolei zmusza dłużników do sięgania po kolejne pożyczki, aby podreperować budżet.

Powyższy mechanizm niestety tylko na chwilę pozwala ustabilizować sytuację finansową. Pożyczki, kredyty, limity kredytowe czy korzystanie z kart kredytowych obarczone jest bardzo dużymi kosztami  w postaci prowizji, wysokich odsetek i innych opłat. Sprawia to, że w portfelu pozostaje jeszcze mniejsza kwota do dyspozycji. Finalnie zadłużenie urasta do takiej skali, że żaden bank czy instytucja finansowa nie chce już udzielić pożyczki, a dłużnik nie posiada wystarczających środków finansowych, aby zaspokoić swoich wierzycieli.

Zaciąganie kolejnych zobowiązań po to, by spłacić poprzednie w sytuacji braku perspektyw na ich spłatę nazywana jest spiralą zadłużenia. Dłużnicy wpadają w nią zazwyczaj nieświadomie. Konsument traci zdolności do spłacania swoich wymagalnych zobowiązań. Jednocześnie wierzyciele przekazują do biur informacji kredytowych informacje, że dłużnik zalega ze spłatą swoich wymagalnych zobowiązań. Nadto, do dłużnika zaczynają zgłaszać się windykatorzy, którzy atakują licznymi telefonami, SMS-ami, mailami oraz wizytami w miejscu zamieszkania, a nawet w miejscu pracy. Umowy pożyczek, kredytów są wypowiadane, a z sądów przesyłane są nakazy zapłaty i wyroki. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego, kierowane są przez wierzycieli wnioski egzekucyjne do komorników, którzy zaczynają egzekwować z rachunków bankowych, wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty lub nieruchomości.

Upadłość konsumencka może w takiej sytuacji stanowić remedium na opisane powyżej problemy finansowe. W ostatnich latach przepisy dotyczące postępowania upadłościowego były wielokrotnie nowelizowane. Zmiany przepisów miało doprowadzić do uproszczenia postępowania upadłościowego, umożliwienia ogłoszenia upadłości konsumenckiej przez osobę fizyczną oraz uruchomienie systemu Krajowego Rejestru Zadłużonych, który obsługuje postępowania upadłościowe.

Należy pamiętać, że upadłość konsumencka nie jest idealna dla każdego, choć wydawać mogłoby się , że jest to instytucja bardzo korzystnej dla osób i co do zasady rzeczywiście pozwala uwolnić się od znacznej części zadłużenia.

 

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencka jest terminem potocznym i określenie to nie jest precyzyjne.

Sąd nie może orzec upadłości konsumenckiej wobec przedsiębiorców, jednak nie oznacza to, że każda osoba, która nie jest przedsiębiorcą może skutecznie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Nieposiadanie statusu przedsiębiorcy jest ważne w momencie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jeżeli działalność zostanie wykreślona z CEIDG to od tej chwili możliwe jest już skuteczne złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej (tak samo sytuacja wygląda w przypadku posiadania statusu wspólnika spółki).

Samo zawieszenie działalności lub faktyczne jej zaprzestanie bez wykreślenia z CEIDG nie pozbawia statusu przedsiębiorcy i sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości takiej osoby.

 

Przesłanki ogłoszenia upadłości konsumenckiej i koszty jej ogłoszenia

Tak jak wskazywano powyżej – spełniony musi być warunek nieprowadzenia działalności gospodarczej. Gdy spełniony jest ww. warunek, jedyną przesłanką ogłoszenia upadłości pozostaje niewypłacalność wnioskodawcy.

Do niewypłacalności dochodzi wtedy, gdy dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Przyjmuje się, że dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie jest w stanie spłacać swoich zobowiązań, a jego zaległości sięgają co najmniej trzech miesięcy.

Opłata sądowa za złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 30 zł.

Wniosek może złożyć dłużnik, jego pełnomocnik (adwokat). Dokument należy wypełnić i złożyć w Sądzie Rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

 

Etapy upadłości konsumenckiej

Cały proces upadłości składa się z 3 głównych części:

  1. Postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości, w którym sąd ogłasza upadłość,
  2. Postępowanie właściwe, którego gospodarzem jest syndyk, który sporządza listę wierzycieli, zarządza majątkiem upadłego, likwiduje majątek, przygotowuje projekt planu spłaty lub wnosi o umorzenie długów,
  3. Zatwierdzenie przez sąd planu spłaty lub umorzenie długów.

Po zrealizowaniu ustalonego harmonogramu spłaty lub gdy upadły uzyska całkowite umorzenie długów, pozbywa się wszystkich zobowiązań wobec wierzycieli.

 

Etap po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej

Po ogłoszeniu upadłości:

  • Sąd powołuje do sprawy syndyka.
  • Wszelkie postępowania windykacyjne, egzekucyjne, komornicze zostają zawieszone.
  • Zatrzymany zostaje bieg odsetek.

Przed podjęciem decyzji o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, dłużnik powinien rozważyć wszystkie konsekwencje, które wiążą się z ogłoszeniem upadłości.

Jedną z nich jest ograniczony dostęp do majątku. Upadły nie będzie mógł sprzedać np. swojego samochodu we własnym zakresie, czy też mieszkania. Po ogłoszeniu upadłości przez sąd, syndyk zarządza majątkiem upadłego i dokonuje likwidacji majątku upadłego. Syndyk ustala majątek upadłego, jego możliwości zarobkowe. Dokonuje m.in. zajęcia wynagrodzenia upadłego (oczywiście do określonej w przepisach prawa wysokości), jak również w toku likwidacji może sprzedać nieruchomości upadłego, a także inne składniki jego majątku za wyjątkiem sprzętów niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu jak np. lodówka, czy pralka.

W przypadku sprzedaży lokalu, w którym mieszka upadły będzie on musiał go opuścić i przeprowadzić się w inne miejsce. Syndyk wydziela na ten cel odpowiednie środki na wniosek upadłego. Upadły może otrzymać środki ze sprzedaży nieruchomości w kwocie pokrywającej koszty najmu za okres od 12 do 24 miesięcy,

Należy pamiętać, że ukrywanie przed syndykiem majątku lub informacji o osiąganych dochodach, może rodzić dla upadłego negatywne konsekwencje. Zgodnie z treścią art. 49110 § 2 Prawa upadłościowego jeżeli upadły nie wskaże lub nie wyda syndykowi całego majątku, niezbędnych dokumentów lub w inny sposób nie wykonuje ciążących na nim obowiązków, sąd może umorzyć postępowanie i dłużnik nie uwolni się od swoich zobowiązań.

Sąd może również umorzyć postępowanie, jeżeli dane podane przez dłużnika we wniosku o ogłoszenie upadłości są niezgodne z prawdą lub niezupełne.

 

Plan spłaty

W toku właściwego postępowania upadłościowego syndyk sporządza projektu plany spłaty wierzycieli. Syndyk po ustaleniu możliwości zarobkowych upadłego ustali jaką kwotę miesięcznie może on przeznaczać, aby w jak największym stopniu spłacić wierzycieli.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może umorzyć zobowiązania upadłego bez ustalania planu spłaty. Sytuacja taka ma miejsce, jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.

W toku postępowania syndyk i sąd wezmą również pod uwagę zachowania upadłego sprzed ogłoszenia upadłości i na podstawie tych informacji sąd może wydać postanowienie o odmowie ustalenia planu spłaty. Takie postanowienie sąd może wydać jeżeli upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań, a także jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań

W takiej sytuacji zobowiązania upadłego nie zostaną umorzone.

 

Podsumowanie

Instytucja upadłości konsumenckiej, choć wydaje się bardzo atrakcyjną perspektywą dla dłużników, musi być decyzją przemyślaną. Warto w tym celu skontaktować się z naszą Kancelarią, która pomoże ocenić sytuację majątkową i życiową dłużnika, a także pomoże przygotować odpowiedni wniosek o ogłoszenie upadłości. Nadto, nasza Kancelaria zajmuje się również reprezentowaniem dłużnika w toku postępowania po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej.